TOPKAPI SARAYI HAREMİ’NDE YENİ DÖNEM BAŞLADI: ‘CARİYELER TAŞLIĞI’ ZİYARETE AÇILDI

Topkapı Sarayı’nın Harem Bölümü’nde yer alan ‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’, kapsamlı restorasyon ve tefriş çalışmalarının ardından ziyarete açıldı. Yeni bölümler, Osmanlı saray hayatının bugüne kadar pek bilinmeyen yönlerini ilk kez bu kadar açık biçimde gözler önüne seriyor.

Topkapı Sarayı’nın Harem Bölümü’nde yer alan ‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’, Millî Saraylar Başkanlığı tarafından yürütülen kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından ziyaretçilerle buluştu. Yeni bölümler, Millî Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız’ın basın mensuplarına yönelik gerçekleştirdiği tanıtımla kamuoyuna sunuldu.

GÜNDELİK HAYATIN İZLERİ GÜN YÜZÜNE ÇIKARILDI

Topkapı Sarayı Harem’i, yapısal olarak “haremde yaşayanlar” ve “hareme hizmet edenler” olmak üzere iki bölümden oluşurdu. Harem’e hizmet eden erkek görevliler “karaağalar”, kadın görevliler ise “cariye” olarak tanımlanırdı. Cariyeler, harem düzeninin ikinci halkasında yer alırdı. Bu yapı içerisinde konumlanan Cariyeler Taşlığı, haremde gündelik hayatın sürdüğü merkezlerden biri olarak öne çıkıyor.

İLK KEZ BÜTÜNCÜL BİR ANLATIMLA ELE ALINDI

Gezi güzergâhında yer almakla birlikte bugüne kadar sınırlı erişime açık kalan ‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’, restorasyonun tamamlanmasıyla birlikte ilk kez kapsamlı bir kurguyla ziyaretçilere sunuldu. Yeni düzenleme ile ziyaret süresine yaklaşık 20 dakika eklendi; mekânın mimari bütünlüğü üzerinden saray içi yaşamın tüm aşamaları okunabilir hale getirildi.

DİL, DİN VE MÜZİK EĞİTİMİNDEN EL SANATLARINA

‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’; üç kadınefendi dairesi, cariyeler koğuşu, çamaşırhane, mutfak, kiler, hamam, kahve ocağı ve yardımcı birimlerden oluşan çok katmanlı bir yapıya sahip. Gündelik hayatın sürdüğü bu merkezde cariyeler; dil ve din eğitiminin yanı sıra âdâb-ı muaşeret, el sanatları ve hizmet alanlarında yetiştirildi; aynı zamanda dinlenme ve eğlenme imkânı bulurdu. Bu süreçte saray hiyerarşisi içinde ilerleyerek farklı statülere ulaşırlardı.

MİMARİDE MAHREMİYET VE HİYERARŞİ BİR ARADA

Cariyeler Taşlığı’nın çevresine yerleştirilen küçük odalar, dar revaklar ve ortak kullanım alanları hem mahremiyeti koruyan hem de gözetim ve kontrolü mümkün kılan bir düzen oluştururdu. Mekânlardaki süsleme unsurları özellikle çiniler ve revzenler, saray içindeki statü farklılıklarını yansıtan önemli göstergeler arasında yer alıyor.

750 TARİHÎ OBJE İLE DÖNEME UYGUN CANLANDIRMA

2020 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları kapsamında ahşap ve taş yapı elemanları yenilendi. Kalemişi süslemeler aslına uygun şekilde canlandırıldı ve yapının bütünlüğü korundu. Millî Saraylar uzmanlarının yürüttüğü araştırmalar doğrultusunda mekânlar; 750 tarihî obje, dokuma ve dönemin kültürünü yansıtan unsurla tefriş edildi.

ARŞİV BELGELERİNE DAYALI YENİ BİR ANLATI

Yeni açılan bölümler, Osmanlı sarayında cariye yaşamına dair yanlış veya eksik algıların; arşiv belgeleri, tarihî veriler ve mimari bağlam üzerinden yeniden değerlendirilmesine imkân sunuyor. Bu düzenleme ile cariyelik kurumunun, saray sisteminde bir hizmet ve eğitim yapısı olduğu yönündeki tarihsel gerçeklik vurgulanıyor.

SALI HARİÇ HER GÜN ZİYARET EDİLEBİLECEK

‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’, Topkapı Sarayı’nın kapalı olduğu salı günleri dışında her gün 09.00–17.30 saatleri arasında, mevcut ziyaret düzeni kapsamında ek ücret ödenmeden gezilebiliyor.